Knjiga kao podsećanje 

Milivoje Trnavac, «Samo su smrti istine – petrovsko roblje i druge žrtve sela Gojna Gora 1941 -1945.», 2011.

 

                  Prohujale su godine od julskih dana ratne 1943. kada je nemačka kaznena ekspedicija, prošavši padinama Suvobora, Maljena, Povlena i Medvednika odvela na put bez povratka mirne i zatečene žitelje Gojne Gore, Leušića, Koštunića, Pranjana, Družetića, Kamenice, Bogdanica, Mršelja, Duškovaca, Ljutica, Skakvaca, Mionice… koji su potom postreljani, samo zato što su okupacione vlasti sprovodile bezumnu naredbu vođe Rajha, da život jednog Nemca u okupiranoj Srbiji vredi stotinu srpskih.

                    Tokom višednevne neuspele potrage za generalom Mihailovićem, koja je sprovedena od 14 – 22. jula 1943. nemački vojnici su svoj bes iskalili na seljanima Gojne Gore i okolnih mesta, odvodeći ih sa njiva, iz dvorišta i kuća, onako zatečene, onako usput, samo da bi ispunili broj za odmazdu, paleći i pri tom uništavajući sav njihov imetak.

                    Ovaj  događaj, u istoriji poznat kao nemačka operacija «Morgenluft» (izvedena od 14.-22. jula 1943. protiv štaba generala Mihailovića), poslužiće kao motiv profesoru Milivoju Trnavcu,  da u vezi obeležavanja Drugog pomena petrovskom roblju Gojne Gore,  knjigom «Samo su smrti istine – petrovsko roblje i druge žrtve sela Gojna Gora 1941 -1945.», objavljene 2011. godine, ostavi večan pomen stradalim Gojnogorcima.

                   Dokumente, fotografije i  kazivanja žitelja Gojne Gore i okolnih sela,  profesor Trnavac je u ovoj knjizi objedinio u jednu živu istorijsku priču, kojom  nas vraća u leto 1943. godine, da se i mi (čitaoci), zajedno sa svedocima i potomcima, zajedno sa pripovedačem, saživimo osetivši svu tragičnost sudbina «na pravdi Boga», odvedenih i poubijanih ljudi.

                    Profesor Milivoje Trnavac,  kao vredan istrživač, pune dve godine je sakupljao dokumente, fotografije i beležio kazivanja savremenika o ovom događaju o kome osim dr Venceslava Glišića,  u našoj istorijografiji niko nije pisao. Posebnu pažnju on je posvetio žrtvama sela Gojne Gore, «petrovskom roblju» i liku mladića Dragutina Kujovića,  radiotelegrafiste Vrhovne komande JVuO, rodom iz Berana stradalom u ovoj nemačkoj operaciji, koji je izdahnuo u mukama i koji je «svojim herojskim držanjem spasao štab Draže Mihailovića od potere, radiostanicu VK JVuO i njeno ljudstvo od uništenja, a dom braće Jevtovića i celu Gojnu Goru, od paljevine i pogroma.»

                    Knjiga «Samo su smrti istine – petrovsko roblje i druge žrtve sela Gojna Gora 1941 -1945.», predstavlja svojevrsni spomenik «petrovskim» i drugim žrtvama Gojne Gore, ali je ona i više od toga. Možemo reći da je to i svojevrsna istorija gojnogorskog kraja, jer u njenom uvodnom delu autor dotiče i najraniji period istorijata ovog mesta, koje se prvi put pominje 1476. u turskim defterima, pominjući i istorijske ličnosti sa ovih prostora poput Arsenija Kneževića Loma, kačerskog kneza, junaka Prvog i Drugog srpskog ustanka, rođenog u Gojnoj Gori ili Sime Radojevića, deputirca Svetoandrejske skupštine.

                   Bez sumnje, profesor Milivoje Trnavac, rođen septembra 1943. u Gojnoj Gori  neposredno pošto je ona zavijena u crno ovom knjigom ostavlja za «one koji dolaze» svedočanstvo vredno pomena. Sećanje na događaje i ljude u jednom zlom vremenu, vremenu stradanja nevinih i ubogih.

                   Samo čovek, oplemenjen ljubavlju prema svom zavičaju i posvećen njemu, pun topline i ljubavi prema svemu u svom okruženju, može na takav način opisati i vreme i ljude, ma ko oni bili, ma kome pripadali i ma kako i od koga postradali. Jednostavno svi oni su za profesora Trnavca njegovi Gojnogorci:

                   -I onih 134 po imenu i prezimenu, koji su stradali u oslobodilačkim ratovima 1912.-1918.;

                   -I oni sa spiska stradalih u nemačkoj operaciji «Morgenluft», poznatoj u narodu kao «Petrovska blokada»

                   -I oni koji su život izgubili u nesrećnom građanskom ratu 1941. – 1945. pucajući jedani prema drugima.

                    Svi oni i danas marširaju u istoj, dugačkoj koloni, tragično postradalih  Gojnogoraca.

                    Profesor Trnavac i stilom i odmerenošću pleni. Njegovi opisi, živa priča, svedočanstva i dokumenti vešto ukomponovani u ovu knjigu ne mogu da ostave ravnodušnim ni jednog njenog čitaoca. Njegov primer može da posluži svima onima koji imaju želju da otrgnu od zaborava likove i događaje iz prošlosti i da se kao on oduže svom zavičaju.

 

 

                                                                                 Prof. Predrag Ostojić, istoričar

 

 Beograd, 19.06. 2012.

 

 

Comments are closed.