Povlačeći se pod pritiskom  snaga JVuO , posle neuspešnog pokušaja prodora u Srbiju krajem oktobrua 1943. godine 2. proleterska i 5. krajiška  partizanska divizija  ostavile su pustoš i blizu 200 ubijenih civila na području  Rudog  I Priboja.

download (1)

 

Suočeni sa prodorom  bataljona 98. I 99. puka  1. brdske divizije, prema  Čajniču (3.bataljon 98 puka ušao 6.decembra) i prema Rudom, Peta krajiška divizija (1.,4. I 10. brigada) je po naredjenju komandanta Milutina Morače  8. decembra porušila  čelični most na Limu, a prešavši Drinu kod Višegrada u noći 9/10.  decembra srušila  i deo  višegradske ćuprije.

 

 

Milutin Moraca

1093964566

 

 

 

 

 

Visegradska cuprija

 

Ono što se desilo  pre povlačenja krajiških proletera iz Rudog, predstavlja najmonstruzniji vid likvidacije ljudi, čiju krivicu niko nije utvrdio, a koja je  izvršena  na način koji je ostao zabeležen u antologiji najmonstruoznijih zločina Drugog svetskog rata.

Ovaj zločin bio je vrhunac  partizanske strahovlade na prostoru Rudog, koja je počela upadom 4. krajičke brigade 25.oktobra 1943. i trajala do tog 6. decembra  koji je ostao u kolektivnom pamćenju stanovnika ove varošice.

Mitar_Kovačević

 

Glavni akter ovog zločina bio je Mitar – Mujo Kovačević, iz Nudola, obaveštajni oficir 5. krajiške divizije, pod čijom komandom su i vršene egzekucije “U ime naroda” na „slobodnoj teritoriji“ od Rudog do Priboja.

Zločin se desio  6. decembra u Rudom, na bregu iznad mosta na Limu, sa njegove desne obale (Jakovljevića gaj), kod napuštenih  italijanskih bunkera i tranšea i opisan je u knjizi V.Perovića, “Komentar Genosida” knj.1,Sv.1; str 55-56., po zabelesci jednog od članova lekarske komisije koja je vršila uviđaj 12. decembra 1943.

“12 decembra prisustvovao sam sahrani leševa koje su komunisti odveli iz Priboja u Rudo, 6. decembra poubijali i divljački iskasapili. Lekarska komisija utvrdila je sledeće:

1) Ilić Vojislava, činovnik pošte iz Priboja, stara 20 godina, ćerka sreskog načelnika Milovana Ilića, ubijena u Rudom od strane partizana. Njen leš unakažen. Ruke izbodene i isečene, butina desne noge rasečena do kosti, od kolena do bedara, desno oko izvađeno, obe dojke probodene, lobanja razmrskana.

2) Jovanović Desa, učenica 6. razreda gimnazije, stara 18 godina, ćerka upravnika pošte iz Priboja, odvedena kad i Vojislava Ilić. Njen leš, pored ogromnih modrica po telu, ima prosek ispod leve dojke i prelomljenu desnu ruku.

3) Ignjat Kačar, hotelijer, star 50 godina; njegov leš nađen u sedećem stavu, ruke vezane naleđima. Desno uho odsečeno, koža oparena vrućom vodom, kosa počupana, svi zubi povađeni; dotučen nekim tupim oruđem.

4) Vladimir Otašević, seljak iz Pribojske Banje, star 50 godina. Njegov leš nađen u ležećem stavu, licem okrenut zemlji, sa svezanim rukama na leđima, razmrskane lobanje tupim oruđem.

5) Rajko Nestorović, sudski pisar iz Priboja, star 25 godina. Njegov leš nađen u sedećem stavu, sa svezanim nogama i rukama., po celom telu isprobadan kamom, zubi povađeni…”

U nastavku teksta se navodi spisak daljih žrtava i konstatuje da je za nešto više od mesec dana (28.oktobar do 7. decembar 1943.), samo na tom području pobijeno 190 ljudi.

“Svi ovi su pobijeni kao pristalice Draže Mihailovića”, piše Perović na 57 strani pomenute knjige, naglašavajući da su prema komunističkim publikacijama sva ta lica “osuđena” kao saradnici sa okupatorom.

O ovom zločinu u Rudom, ne samo da postoje zapisi, već se još uvek  mogu naći živi svedoci, koji  tog hladnog decembarskog dana, silom dovedeni da gledaju kako se komunisti obračunavaju sa  ”narodnim neprijateljima”

U istorijskom romanu “Čičina priča ili stradanje srpsko”,  opisan je ovaj monstruzni zločin po sjećanju svjedoka Zage Jakovljević iz Rudog. Autor romana se ne bez razloga pitao:

1. Šta  su mogle skriviti te  devojke i  mladići da na ovakav način budu usmrćeni?

2. Da li se obaveštajni oficir Pete krajiške divizije (Narodni heroj iz Nudola), kao naredbodavac i izvršilac ovog zločina ikada pokajao?

Epilog:

1.Porodice ubijenih su te zime uspele da prenesu zemne ostatke ovih mučenika u Priboj, sahranivši ih tajnovito i tiho.

2.Mitar poznatiji kao Mujo, koji se pominje i kao zloglasni crveni dželat, umro je 1979. godine u Beogradu i sahranjen uz najviše vojne počasti u rodnom Nudolu,

 

www.savremenaistorija.com

Comments are closed.